Khái niệm cơ chế thị trường là gì? Ưu điểm và nhược điểm của cơ chế thị trường

23/02/2024 15:30 PM

Xin hỏi khái niệm cơ chế thị trường được hiểu là gì và cơ chế thị trường những ưu điểm và nhược điểm gì? - Văn Tuấn (Bình Phước)

Khái niệm cơ chế thị trường là gì?

Cơ chế thị trường là một hệ thống tổ chức và hoạt động của các quy luật kinh tế tự nhiên và quy tắc xã hội để điều chỉnh sự tương tác giữa người mua và người bán, nhằm đạt được một sự cân đối giữa cung và cầu.

Cơ chế thị trường tạo ra một môi trường tự do và minh bạch, trong đó các tác nhân kinh tế có thể tham gia vào hoạt động mua bán, đặt giá và trao đổi hàng hóa và dịch vụ.

Cơ chế thị trường dựa trên nguyên tắc cơ bản của tự do kinh tế và sự tương tác giữa các tác nhân kinh tế trong một hệ thống không can thiệp từ phía chính phủ hoặc các định chế khác. Thay vì có sự quyết định từ trên xuống, cơ chế thị trường dựa trên sự tương tác giữa cung cầu và giá cả để định hình quyết định mua và bán.

Ưu điểm và nhược điểm của cơ chế thị trường

Ưu điểm và nhược điểm của cơ chế thị trường (Hình từ internet)

Các đặc trưng cơ bản của cơ chế thị trường

Trong cơ chế thị trường thì việc phân bố sử dụng các nguồn tài nguyên, nguyên liệu đầu vào về cơ bản được giải quyết theo quy luật của kinh tế thị trường mà cốt lõi là quy luật cung cầu. Cơ chế thị trường có những đặc trưng cơ bản sau đây:

(1) Tính tự động

Cơ chế thị trường hoạt động tự động thông qua tương tác giữa cung và cầu. Không có sự can thiệp trực tiếp từ chính phủ hoặc các đơn vị quản lý khác.

(2) Tính cạnh tranh

Cơ chế thị trường khuyến khích sự cạnh tranh giữa các nhà cung cấp. Các doanh nghiệp cạnh tranh để thu hút khách hàng bằng cách cung cấp chất lượng tốt hơn, giá cả hợp lý, dịch vụ tốt hơn hoặc đổi mới sản phẩm.

(3) Tính tự điều chỉnh

Trong cơ chế thị trường, giá và số lượng hàng hóa được điều chỉnh tự động dựa trên sự cân bằng giữa cung và cầu. Nếu cầu vượt quá cung, giá sẽ tăng và ngược lại. Điều này giúp tạo sự cân đối giữa sản xuất và tiêu thụ.

(4) Tính tự do

Cơ chế thị trường tạo điều kiện cho người tiêu dùng và nhà cung cấp tự do lựa chọn. Người tiêu dùng có quyền lựa chọn mua hàng từ bất kỳ nguồn cung nào phù hợp với nhu cầu và ngân sách của họ. Nhà cung cấp có quyền quyết định giá và chất lượng sản phẩm dựa trên sự cạnh tranh và lợi nhuận.

(5) Tính tối ưu

Cơ chế thị trường khuyến khích tối ưu hóa sử dụng tài nguyên. Do sự cạnh tranh và áp lực giá, các doanh nghiệp cần tìm cách sản xuất và cung cấp hàng hóa một cách hiệu quả để tối đa hóa lợi nhuận.

(6) Tính đa dạng

Cơ chế thị trường khuyến khích sự đa dạng về sản phẩm và dịch vụ. Sự cạnh tranh và tự do lựa chọn khuyến khích các doanh nghiệp đổi mới, nâng cao chất lượng và đáp ứng nhu cầu mới của khách hàng.

Ưu điểm và nhược điểm của cơ chế thị trường

(i) Cơ chế thị trường có một số ưu điểm cơ bản sau đây:

- Kích thích tính năng động, sáng tạo của các chủ thể kinh tế, thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất và tăng trưởng kinh tế.

- Phân bổ lại nguồn lực kinh tế, đáp ứng tốt hơn các nhu cầu, lợi ích của các chủ thể kinh tế.

- Thỏa mãn ngày càng tốt hơn nhu cầu của con người, từ đó thúc đẩy tiến bộ, văn minh xã hội.

(ii) Cơ chế thị trường tồn tại một số nhược điểm  sau đây:

- Tiềm ẩn rủi ro, khủng hoảng, suy thoái.

- Phát sinh những thủ đoạn cạnh tranh không lành mạnh gây thiệt hại cho người sản xuất và người tiêu dùng.

- Không tự khắc phục được hiện tượng phân hóa sâu sắc trong xã hội.

 

Chia sẻ bài viết lên facebook 2,966

Điện thoại: (028) 3930 3279 (06 lines)
E-mail: info@ThuVienPhapLuat.vn
Đơn vị chủ quản: Công ty cổ phần LawSoft. Giấy phép số: 32/GP-TTĐT, do Sở TTTT TP. HCM cấp ngày 15/05/2019 Địa chỉ: Tầng 3, Tòa nhà An Phú Plaza, 117-119 Lý Chính Thắng, Phường Võ Thị Sáu, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam Chịu trách nhiệm chính: Ông Bùi Tường Vũ - Số điện thoại liên hệ: 028 3935 2079