Từ 01/01/2026, các Thành phố phải tự cân đối ngân sách, không nhận bổ sung từ Trung ương

Tiêu chuẩn cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế -xã hội của Thành phố từ 01/01/2026​ (Hình ảnh từ Internet)

Ngày 24/12/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính.

Tiêu chuẩn cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế -xã hội của Thành phố từ 01/01/2026

Cụ thể, tại khoản 7 Điều 4 Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 quy định cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội đạt các chỉ tiêu sau:

- Cân đối ngân sách thuộc nhóm các địa phương không nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương;

- Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) đạt từ 80% trở lên;

- Thu nhập bình quân đầu người trên năm cao hơn thu nhập bình quân đầu người trên năm của cả nước trong 03 năm gần nhất;

- Tốc độ tăng trưởng GRDP trong 03 năm gần nhất đạt hoặc vượt tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP);

- Tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) thấp hơn tỷ lệ hộ nghèo của cả nước trong 03 năm gần nhất.

Như vậy, đối với đơn vị hành chính cấp thành phố, Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 quy định rõ thành phố phải thuộc nhóm địa phương không nhận bổ sung cân đối từ ngân sách Trung ương. Đây là một trong những tiêu chí khi xem xét tiêu chuẩn thành phố.

Bên cạnh yêu cầu về ngân sách, thành phố còn phải đạt các chỉ tiêu kinh tế - xã hội khác, trong đó tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP đạt từ 80% trở lên, phản ánh cơ cấu kinh tế đô thị chiếm ưu thế.

Nghị quyết cũng yêu cầu thu nhập bình quân đầu người hằng năm của thành phố phải cao hơn mức bình quân của cả nước trong 3 năm gần nhất; tốc độ tăng trưởng GRDP trong 3 năm gần nhất đạt hoặc vượt tốc độ tăng trưởng GDP của cả nước; đồng thời tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) phải thấp hơn tỷ lệ hộ nghèo chung của cả nước trong cùng thời gian.

Các tiêu chí này được xác lập đồng thời, là căn cứ để đánh giá mức độ phát triển kinh tế - xã hội và năng lực tự chủ của đơn vị hành chính cấp thành phố.

Theo đó, tại Điều 4 Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 để trở thành Thành phố phải đạt tiêu chuẩn:

- Quy mô dân số từ 2.500.000 người trở lên.

- Diện tích tự nhiên từ 2.500 km2 trở lên.

- Tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã từ 30% trở lên.

- Tỷ lệ đô thị hóa từ 45% trở lên.

- Vị trí, chức năng được xác định trong quy hoạch hoặc định hướng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt là trung tâm tổng hợp cấp quốc gia hoặc cấp vùng về kinh tế, tài chính, văn hóa, giáo dục, đào tạo, du lịch, y tế, khoa học và công nghệ, đầu mối giao thông, giao lưu trong nước và quốc tế, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng hoặc cả nước.

- Đã được công nhận là đô thị loại I.

Xem thêm Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026.

Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính và phân loại đơn vị hành chính đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội hết hiệu lực kể từ ngày 01/01/2026.

Đơn vị hành chính được hình thành trước ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành thì không phải đánh giá lại tiêu chuẩn của đơn vị hành chính quy định tại Chương I Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15.

Trường hợp điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính để giải quyết các vấn đề còn bất hợp lý về phân định địa giới đơn vị hành chính do biến động về địa chất, địa hình hoặc do quá trình phát triển kinh tế - xã hội mà diện tích tự nhiên của đơn vị hành chính biến động không quá 20% và không làm thay đổi số lượng đơn vị hành chính thì đơn vị hành chính sau khi điều chỉnh địa giới không phải đánh giá tiêu chuẩn của đơn vị hành chính quy định tại Chương I Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15.

Đơn vị hành chính nông thôn đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch, định hướng phát triển thành đơn vị hành chính đô thị thì được áp dụng tiêu chuẩn diện tích tự nhiên của đơn vị hành chính đô thị đó.

Trường hợp để đáp ứng yêu cầu đặc biệt về quản lý lãnh thổ, bảo vệ chủ quyền quốc gia hoặc phát triển kinh tế - xã hội, tạo động lực liên kết phát triển với các trung tâm kinh tế lớn của quốc gia theo định hướng của cấp có thẩm quyền thì đơn vị hành chính có thể được thành lập, nhập, chia hoặc điều chỉnh địa giới mà không áp dụng các tiêu chuẩn quy định tại Chương I Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15.