Bãi bỏ Nghị định 94/2017/NĐ-CP về độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại (Đề xuất)

Bãi bỏ Nghị định 94/2017/NĐ-CP về độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại (Hình từ Internet)

Bãi bỏ Nghị định 94/2017/NĐ-CP về độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Cụ thể gồm các chính sách:

Sửa đổi quy định về độc quyền nhà nước

Khoản 1 Điều 51 Hiến pháp 2013 quy định: Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo.”

Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước nêu rõ  “Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế, định hướng chiến lược phát triển, giữ vững quốc phòng, an ninh; góp phần phát huy giá trị văn hoá và tiến bộ công bằng, an sinh xã hội; là nguồn lực quan trọng để Nhà nước chi phối, can thiệp kịp thời đáp ứng các yêu cầu đột xuất, cấp bách phát sinh”.

Khoản 4 Điều 6 Luật Thương mại quy định “ Nhà nước thực hiện độc quyền Nhà nước có thời hạn về hoạt động thương mại đối với một số hàng hóa, dịch vụ hoặc tại một số địa bàn để bảo đảm lợi ích quốc gia. Chính phủ quy định cụ thể danh mục hàng hoá, dịch vụ, địa bàn độc quyền Nhà nước.” Nhằm phù hợp với các chủ trương, quan điểm của Đảng cũng như bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo khoản 2 Điều 14 Hiến pháp: “2. Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng.”Dự thảo Luật đề xuất bãi bỏ quy định “Chính phủ quy định cụ thể danh mục hàng hoá, dịch vụ, địa bàn độc quyền Nhà nước”  theo đó sẽ không giao Chính phủ quy định và bãi bỏ Nghị định 94/2017/NĐ-CP về hàng hóa, dịch vụ, địa bàn thực hiện độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại.

Độc quyền nhà nước được duy trì tại các luật chuyên ngành, các Bộ ngành có trách nhiệm báo cáo cấp có thẩm quyền về việc hoàn thiện pháp luật chuyên ngành về độc quyền nhà nước theo lĩnh vực được phân công

Như vậy, theo dự thảo, sẽ bãi bỏ Nghị định 94/2017/NĐ-CP về độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại.

Ngoài ra dự thảo đề xuất nhiều chính sách khác như dưới đây.

Bãi bỏ quy định về hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện

Điều 25 Luật Thương mại quy định về Hàng hoá cấm kinh doanh, hàng hoá hạn chế kinh doanh, hàng hóa kinh doanh có điều kiện; Điều 76 Luật Thương mại quy định về Dịch vụ cấm kinh doanh, dịch vụ hạn chế kinh doanh và dịch vụ kinh doanh có điều kiện. Hiện nay Luật Đầu tư 2025 đã có các quy định về ngành , nghề đầu tư kinh doanh; ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Phương án bãi bỏ quy định về hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện nhằm đảm bảo thống nhất và đồng bộ với Luật Đầu tư 2025.

Bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định thương mại

Luật Đầu tư 2025 đã bãi bỏ ngành nghề kinh doanh giám định thương mại ra khỏi danh mục Ngành nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện, việc sửa đổi, bổ sung quy định tại Điều 256, 257 Luật Thương mại là yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật. Việc sửa đổi cần được thực hiện theo hướng loại bỏ các quy định mang tính tiền kiểm đồng thời chuyển sang phương thức quản lý dựa trên nguyên tắc tự do kinh doanh gắn với trách nhiệm pháp lý của chủ thể cung ứng dịch vụ giám định.

Việc đăng ký con dấu nghiệp vụ giám  định thương mại sẽ đồng thời được bãi bỏ, vì không thực sự cần thiết. Theo đó, các văn bản dưới luật hướng dẫn nội dung này sẽ được các cơ quan có thẩm quyền xem xét bãi bỏ, sửa đổi phù hợp.

Bãi bỏ nội dung về hợp đồng và giải quyết tranh chấp tại Luật Thương mại

Các quy định về hợp đồng và giải quyết tranh chấp trong Luật Thương mại có nội dung trùng lặp, tương đồng về bản chất pháp lý với các quy định chung về hợp đồng trong Luật Dân sự. Để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và khẳng định vai trò trung tâm của Luật Dân sự trong điều chỉnh quan hệ hợp đồng, cũng như thực hiện tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật theo Báo cáo số 76-BC/ĐU ngày 02/8/2025 của Đảng ủy Bộ Tư pháp , Bộ Công Thương đề xuất bãi bỏ các nội dung về hợp đồng mang tính quy định chung tại Luật Thương mại.