Chính thức được huấn luyện AI bằng quyền sở hữu trí tuệ đã công bố (khoản 5 Điều 7 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025)

Chính thức được huấn luyện AI bằng quyền sở hữu trí tuệ đã công bố (Hình từ Internet)

Chính thức được huấn luyện AI bằng quyền sở hữu trí tuệ đã công bố

Quốc hội thông qua Luật sửa đổi Luật sở hữu trí tuệ 2025 số 131/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/4/2026.

Tải về

Theo đó bổ sung khoản 5 Điều 7 Luật Sở hữu trí tuệ quy định nội dung giới hạn quyền sở hữu trí tuệ như sau:

Tổ chức, cá nhân được sử dụng văn bản và dữ liệu về đối tượng quyền sở hữu trí tuệ đã được công bố hợp pháp và công chúng được phép tiếp cận để phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học, thử nghiệm, huấn luyện hệ thống trí tuệ nhân tạo, với điều kiện việc sử dụng này không ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ.

Đối với văn bản và dữ liệu là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan, việc sử dụng văn bản và dữ liệu theo quy định tại khoản này còn phải thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Như vậy, tổ chức, cá nhân chính thức được huấn luyện AI bằng quyền sở hữu trí tuệ đã công bố.

Về nội dung xung quanh vấn đề này, Cục Sở hữu trí tuệ đã có giải đáp như sau:

Quy định tại khoản 5 Điều 7 Luật SHTT trên được đưa ra xuất phát từ nhu cầu thực tiễn cần phải điều chỉnh việc sao chép dữ liệu đã và đang diễn ra phổ biến trong bối cảnh phát triển bùng nổ AI hiện nay, đồng thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về phát triển công nghệ AI, thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Quy định tại khoản 5 Điều 7 hướng tới bảo đảm cân bằng giữa bảo hộ quyền SHTT với thúc đẩy phát triển công nghệ AI. Đây là một trong những quy định được Quốc hội thảo luận sôi nổi nhất trước khi biểu quyết thông qua Luật với tỉ lệ trên 90% tán thành.

 Khoản 5 Điều 7 Luật SHTT không cho phép AI được tự do đánh cắp kinh nghiệm, tác phẩm, công sức của các nghệ sĩ mà quy định rõ các điều kiện hạn chế khi sử dụng văn bản và dữ liệu về đối tượng quyền SHTT để phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học, thử nghiệm, huấn luyện hệ thống AI, bao gồm: (i) văn bản và dữ liệu được sử dụng phải là văn bản và dữ liệu đã được công bố hợp pháp và công chúng được phép tiếp cận; (ii) việc sử dụng văn bản và dữ liệu không ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của Luật SHTT; (iii) đối với văn bản và dữ liệu là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan, việc sử dụng văn bản và dữ liệu còn phải thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Về điều kiện “công bố hợp pháp”, theo quy định của Luật SHTT và Nghị định 17/2023/NĐ-CP, “công bố hợp pháp” là việc công bố tác phẩm do tác giả hoặc người được tác giả cho phép thực hiện. Việc chứng minh tính hợp pháp của dữ liệu đầu vào được thực hiện trên cơ sở đáp ứng điều kiện tại khoản 5 Điều 7 và theo quy định tại các văn bản pháp luật hiện hành (ví dụ quy định về công bố theo Luật SHTT, trách nhiệm giải trình về dữ liệu đầu vào trong Luật Trí tuệ nhân tạo, v.v.).

Về điều kiện “ảnh hưởng bất hợp lý”, Nghị định 17/2023/NĐ-CP đã có quy định về “ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền SHTT”.

Về lo ngại sản phẩm do AI tạo ra sẽ cạnh tranh với sản phẩm gốc của tác giả, Luật Trí tuệ nhân tạo đã có quy định về việc bắt buộc gắn nhãn nội dung do AI tạo ra và biện pháp xử lý nếu xảy ra vi phạm để ngăn chặn việc che dấu nguồn gốc sản phẩm do AI tạo ra. Ngoài ra, Luật SHTT cũng có quy định chỉ bảo hộ quyền cho các đối tượng do con người tạo ra (khoản 1 Điều 12a, khoản 3 Điều 14), do vậy các sản phẩm do AI tạo ra không được hưởng chế độ bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan như tác phẩm của con người. Việc bảo vệ quyền, xử phạt với các tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền SHTT, bao gồm xâm phạm quyền tác giả, đã được quy định đầy đủ tại Luật SHTT, Nghị định 17/2023/NĐ-CP và các văn bản pháp luật khác có liên quan.

Ngoài ra, Luật Trí tuệ nhân tạo cũng có những quy định xử phạt vi phạm và trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp có hành vi vi phạm quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan đến trí tuệ nhân tạo, v.v.

Về những nội dung chưa được quy định rõ trong Luật và được đề xuất bổ sung, như việc xin phép tác giả/quy định các bên sử dụng AI phải có sự cho phép trực tiếp từ người sáng tạo, nghĩa vụ tài chính/việc trả tiền bản quyền, v.v., Luật đã giao Chính phủ quy định chi tiết. Hiện nay, dự thảo Nghị định đang được xây dựng và sẽ có hiệu lực cùng thời điểm hiệu lực của Luật SHTT.