Các điểm mới của Luật Thi hành án dân sự 2025 so với Luật Thi hành án dân sự 2008

Các điểm mới của Luật Thi hành án dân sự 2025 so với Luật Thi hành án dân sự 2008 (Hình ảnh từ Internet)

Ngày 05/12/2025, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Thi hành án dân sự 2025. Theo đó, Luật Thi hành án dân sự 2025 gồm 05 Chương, 116 Điều. Cụ thể, Luật Thi hành án dân sự 2025 đã sửa đổi, bổ sung một số điểm mới (áp dụng từ 01/7/2026).

Các điểm mới của Luật Thi hành án dân sự 2025 so với Luật Thi hành án dân sự 2008

Luật Thi hành án dân sự 2025 chính thức đã sửa đổi/bổ sung một số điểm mới cơ bản so với Luật Thi hành án dân sự 2008, cụ thể:

(1) Quy định về việc gửi lại yêu cầu thi hành án

Đây là một trong những quy định mới so với Luật Thi hành án dân sự 2008. Cụ thể, tại Luật Thi hành án dân sự 2008, không có quy định về việc “gửi lại yêu cầu thi hành án” nhưng tại Luật Thi hành án dân sự 2025 chính thức đã bổ sung hướng dẫn về việc gửi lại yêu cầu thi hành án.

Đây là một trong những giải pháp nhằm giảm án tồn, xử lý những vụ việc thi hành án chưa có điều kiện thi hành kéo dài nhiều năm mà Nhà nước vẫn phải đảm bảo nhân lực, vật lực để theo dõi, xác minh định kỳ, gây lãng phí ngân sách.

Theo đó, việc gửi lại yêu cầu thi hành án vẫn bảo đảm thực hiện đầy đủ trách nhiệm của cơ quan THADS, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, đồng thời, tạo điều kiện cho người dân có quyền yêu cầu Văn phòng THADS tổ chức thi hành án; bất kỳ giai đoạn nào sau khi được gửi lại tài liệu yêu cầu thi hành án, nếu phát hiện người phải thi hành án có điều kiện thi hành thì người yêu cầu đều có quyền yêu cầu thi hành án trở lại, thời gian gửi lại yêu cầu thi hành án không bị tính vào thời hiệu yêu cầu thi hành án.

=> CSPL: Theo khoản 2 Điều 34 và khoản 2, khoản 4 Điều 38 Luật Thi hành án dân sự 2025.

(2) Quy định về bảo quản vật chứng

Cụ thể, tại Luật Thi hành án dân sự 2025 quy định từ ngày 01/7/2026, vật chứng tiếp tục được lưu giữ tại kho của cơ quan Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra cho đến khi bản án của Tòa án có hiệu lực pháp luật. Quy định này nhằm hạn chế việc phải di chuyển vật chứng qua các kho khác nhau, gây tốn kém chi phí, nhân lực và nguy cơ mất mát, hư hỏng vật chứng; đồng thời, giúp bảo đảm an toàn vật chứng, nhất là đối với các loại vật chứng đặc thù như ma túy, vũ khí...; phù hợp với thực tế cơ quan THADS không có lực lượng chuyên nghiệp để bảo vệ vật chứng và Nhà nước không phải đầu tư ngân sách cho cả hai hệ thống kho như hiện nay.

=> CSPL: Theo khoản 1 Điều 114 Luật Thi hành án dân sự 2025.

(3) Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thi hành án dân sự

Thể chế hóa Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Luật THADS (sửa đổi) đã bổ sung nhiều quy định ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động THADS (như: Điều 5 ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động THADS, Điều 9 về điều kiện bảo đảm cho công tác THADS, Điều 35 về thông báo qua phương tiện điện tử, Điều 37 về ứng dụng công nghệ thông tin trong xác minh, Điều 54 về thanh toán qua chuyển khoản...); trong đó nổi bật là Luật đã dành riêng một điều riêng để quy định về Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong THADS. Theo đó:

- Bổ sung quy định cơ sở dữ liệu về thi hành án dân sự được kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia và ngược lại. 

- Bổ sung quy định các thủ tục về thi hành án dân sự theo quy định của Luật này được thực hiện trực tiếp hoặc trên môi trường số được công nhận theo quy định của pháp luật. Văn bản, hồ sơ, tài liệu, thông tin liên quan đến thi hành án dân sự được lập dưới dạng thông điệp dữ liệu, ký số, gửi, nhận, lưu trữ, xử lý, chia sẻ trên môi trường số bảo đảm theo quy định của pháp luật có giá trị pháp lý như văn bản, hồ sơ, tài liệu, thông tin dưới dạng giấy, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. 

- Bổ sung quy định văn bản, hồ sơ, tài liệu trong Luật bao gồm văn bản, hồ sơ, tài liệu giấy và văn bản, hồ sơ, tài liệu điện tử

- Quy định về thông báo thi hành án trên môi trường số; xác minh điều kiện thi hành án thông qua kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành; việc chuyển giao bản án, quyết định, gửi hồ sơ thi hành án theo yêu cầu có thể thực hiện trên môi trường số; bổ sung phương thức thanh toán tiền thi hành án qua chuyển khoản hoặc phương tiện thanh toán khác…

- Để tạo cơ sở pháp lý triển khai thực hiện các nhiệm vụ về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động THADS, Luật quy định một số điều khoản có hiệu lực sớm (ngày 20 tháng 01 năm 2026), bao gồm quy định liên quan đến chuyển đổi số, giá trị pháp lý của các thủ tục trên môi trường số, trách nhiệm kết nối, chia sẻ của các cơ quan trong THADS..., như: khoản 9 và khoản 11 Điều 3; Điều 5; điểm g khoản 2 Điều 11; điểm đ khoản 2 Điều 12; khoản 8 và khoản 9 Điều 20; khoản 7 và khoản 8 Điều 21 và khoản 8 Điều 27.

=> CSPL: Theo Điều 5, Điều 9, Điều 35,Điều 37, Điều 54… Luật Thi hành án dân sự 2025, 

(4) Thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát khi với những vụ việc thi hành án đã kết thúc

Nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thi hành án dân sự, bảo đảm sự ổn định của các quan hệ xã hội và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, đồng thời tăng cường trách nhiệm của các cơ quan liên quan, Luật đã bổ sung quy định thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân đối với các vụ việc thi hành án đã kết thúc là 01 năm, kể từ ngày Viện kiểm sát được thông báo về việc kết thúc thi hành án.

=> CSPL: Khoản 2 Điều 112 Luật Thi hành án dân sự 2025.

(5) Xử lý khoản tiền đã tạm thu trong nhiều năm nhưng chưa có phương án giải quyết

Thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về phòng, chống lãng phí, tiêu cực và khơi thông các nguồn lực xã hội, Luật đã bổ sung quy định về cơ chế xử lý đối với các khoản tiền tạm thu bị tồn đọng trong thời gian dài. Theo đó, sau 05 năm kể từ ngày tạm thu mà không nhận được bản án, quyết định của Tòa án, khoản tiền này sẽ được sung công quỹ nhà nước. Trường hợp sau khi đã sung công mà cơ quan thi hành án dân sự nhận được bản án, quyết định của Tòa án, thì thực hiện thoái thu theo quy định của pháp luật để tổ chức thi hành theo nội dung bản án, quyết định.

=> CSPL: khoản 2 Điều 57 Luật Thi hành án dân sự 2025.

(6) Đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, giảm thiểu chi phí tổ chức thi hành án

Một số nội dung nổi bật như: Quy định thông báo thi hành án trên môi trường số bên cạnh các phương thức khác nhằm giải quyết khó khăn, giảm chi phí, đặc biệt là trong các vụ đại án; Quy định cơ quan THADS chủ động ra quyết định thi hành án đối với khoản bồi thường trong trường hợp cơ quan THADS đã thu được tiền ở giai đoạn tố tụng mà không cần chờ đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án; Sửa đổi quy định về thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo hướng nhanh gọn, phù hợp với tính chất phải kịp thời của loại quyết định này…

(7) Bổ sung các quy định về Văn phòng THADS, Thừa hành viên

Những quy định về Văn phòng THADS và Thừa hành viên là nội dung quan trọng, thể hiện sự đổi mới mạnh mẽ công tác THADS theo chủ trương xã hội hóa một số hoạt động THADS tại Nghị quyết 49-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương. Chính phủ đã phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, các cơ quan, tổ chức có liên quan nghiên cứu kỹ các yêu cầu, lộ trình, cơ chế bảo đảm việc xã hội hóa một số hoạt động THADS; tiến hành sơ kết 05 năm thi hành Nghị định 08/2020/NĐ-CP ngày 08/01/2020 ; xác định rõ những khó khăn, vướng mắc về hoạt động THADS của Thừa phát lại. Trên cơ sở đó, Luật đã dành mục 2 Chương II quy định về Thừa hành viên và Văn phòng THADS với những nội dung chính như sau:

- Đổi tên Thừa phát lại thành Thừa hành viên và đổi tên Văn phòng Thừa phát lại thành Văn phòng THADS để bảo đảm tính phổ thông, dễ hiểu hơn, phù hợp với phạm vi, tính chất hoạt động THADS của tổ chức này. Văn phòng THADS và Thừa hành viên vẫn được thực hiện các hoạt động khác như quy định hiện hành về Thừa phát lại . Luật cũng quy định điều khoản chuyển tiếp đối với tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại, bảo đảm việc đổi tên không ảnh hưởng đến hoạt động của các văn phòng Thừa phát lại, không phát sinh chi phí liên quan.

- Văn phòng THADS tổ chức thi hành án theo yêu cầu của đương sự; không có thẩm quyền tổ chức thi hành các vụ việc thi hành án chủ động, thu hồi tiền, tài sản cho Nhà nước mà các nhiệm vụ này vẫn do cơ quan THADS thực hiện. 

- Về nhiệm vụ, quyền hạn: Thừa phát lại tiếp tục được thực hiện 04 thủ tục về thi hành án theo Nghị định 08/2020/NĐ-CP; mở rộng thẩm quyền của Thừa phát lại về 04 thủ tục khác. Đồng thời, Thừa phát lại được đề nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền thực hiện phong tỏa tài khoản, tài sản ở nơi gửi giữ; tạm ngừng giao dịch, tạm dừng việc đăng ký, chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng, thay đổi hiện trạng tài sản.

Xem thêm Luật Thi hành án dân sự 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 trừ khoản 9 và khoản 11 Điều 3; Điều 5; điểm g khoản 2 Điều 11; điểm đ khoản 2 Điều 12; khoản 8 và khoản 9 Điều 20; khoản 7 và khoản 8 Điều 21 và khoản 8 Điều 27 Luật Thi hành án dân sự 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 20/01/2026.