Phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố theo Công văn 167

Phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố theo Công văn 167 (Hình từ internet)

Tại Phụ lục ban hành kèm theo Công văn 167/BNV-CQĐP, Bộ Nội vụ đã đề xuất phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố và chế độ chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. 

Phụ lục ban hành kèm theo Công văn 167/BNV-CQĐP

Trong đó, phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố được đề xuất như sau:

1. Về hiện trạng các thôn, tổ dân phố theo quy mô số hộ gia đình

Theo số liệu thống kê tính đến 30/10/2025, cả nước có 89.564 thôn, tổ dân phố, trong đó còn tỷ lệ lớn các đơn vị chưa đạt tiêu chỉ về quy mô hộ gia đình theo quy định hiện hành (khoảng 47.000 thôn, tổ dân phố (chiếm khoảng 52,47%), bao gồm cả các thôn, tổ dân phố có yếu tố đặc thù). 

Tại nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực trung du và miền núi phía Bắc, số lượng thôn có quy mô dưới 150 hộ còn rất lớn (khoảng 13.907 thôn, chiếm 15,53%), phản ánh đặc điểm về điều kiện địa hình miền núi, vùng sâu, vùng xa và địa bàn có sự phân tán về dân cư. Trong khi đó, tại khu vực đô thị và đồng bằng, mặc dù mật độ dân cư cao nhưng hiện trạng vẫn còn nhiều tổ dân phố có quy mô nhỏ, dưới tiêu chí quy định, chưa phù hợp với yêu cầu quản lý hiện nay. 

Ở các vùng như Bắc Trung Bộ, duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, vẫn còn nhiều thôn có quy mô từ 150 đến dưới 300 hộ, chưa đạt tiêu chí cần tiếp tục sắp xếp để bảo đảm tiêu chí trong bối cảnh các ĐVHC cấp xã tăng về quy mô sau sắp xếp năm 2025 và tổ chức mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

2. Về các nguyên tắc sắp xếp thôn, tổ dân phố

Việc thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố thực hiện theo các nguyên tắc sau:

(1) Tuân thủ quy định của pháp luật, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch; bảo đảm sự lãnh đạo của cấp ủy đảng, sự quản lý của chính quyền cấp xã; kế thừa, giữ gìn và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp của cộng đồng dân cư.

(2) Thực hiện sắp xếp, tổ chức lại các thôn, tổ dân phố chưa bảo đảm tiêu chỉ theo quy định để thành lập thôn, tổ dân phố mới có quy mô phù hợp; bảo đảm sau sắp xếp các đơn vị đạt hoặc cơ bản đạt tiêu chỉ theo quy định.

(3) Việc sắp xếp phải gắn với yêu cầu quản lý của chính quyền địa phương cấp xã, bảo đảm giảm số lượng đầu mối, tăng quy mô thôn, tổ dân phố hợp lý, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của chính quyền cấp xã và chất lượng hoạt động tự quản của cộng đồng dân cư.

(4) Bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương; việc sắp xếp thôn, tổ dân phố phải xem xét đầy đủ các yếu tố về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, địa hình, giao thông, đặc điểm dân cư, phong tục, tập quán và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng địa bàn.

(5) Ưu tiên thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố tại các địa bàn có điều kiện thuận lợi, nhất là đô thị, đồng bằng, nơi có mật độ dân cư cao, điều kiện kinh tế - xã hội và hạ tầng phát triển. Đối với các địa bàn đặc thù, gồm khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; nơi có địa hình chia cắt, dân cư phân tán hoặc có yêu cầu đặc biệt về quốc phòng, an ninh thì giao UBND cấp tỉnh xem xét các yếu tố đặc thù này để quyết định việc sắp xếp vừa bảo đảm tỉnh gọn đầu mối phù hợp với năng lực quản lý của chính quyền cấp xã vừa bảo đảm hoạt động ổn định, hạn chế xáo trộn lớn đến cộng đồng dân cư.

3. Tiêu chỉ về quy mô số hộ gia đình và dự kiến phương án sắp xếp

3.1. Tiêu chuẩn quy mô số hộ gia đình của thôn, tổ dân phố

Để phù hợp với tỉnh hình thực tiễn, dự thảo Nghị định dự kiến quy định tiêu chí về quy mô số hộ gia đình của thôn, tổ dân phố để làm căn cứ các địa phương rà soát, xây dựng phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố, cụ thể như sau:

* Tiêu chuẩn thôn, tổ dân phố theo vùng, miền

Ở thành phố Hà Nội và TP.HCM: Thôn có từ 500 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 700 hộ trở lên.

- Ở vùng Trung du và Miền núi phía Bắc: Thôn có từ 150 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 350 hộ trở lên.

Ở vùng đồng bằng sông Hồng: Thôn có từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 600 hộ trở lên;

- Ở vùng Bắc Trung bộ: Thôn có từ 300 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 400 hộ trở lên;

Ở vùng Đông Nam bộ: Thôn có từ 350 hộ trở lên, tổ dân phố từ 450 hộ trở lên.

- Ở vùng duyên hải Nam Trung bộ và Tây nguyên: Thôn có từ 300 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 400 hộ trở lên;

Ở vùng đồng bằng sông Cửu Long: Thôn có từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố có từ 500 hộ trở lên.

* Tiêu chuẩn của thôn, tổ dân phố có yếu tố đặc thù

Đối với các thôn, tổ dân phố ở các địa bàn sau đây có thể áp dụng quy mô số hộ gia đình thấp hơn tiêu chuẩn quy định và do UBND cấp tỉnh quyết định cụ thể, bảo đảm phù hợp tình hình thực tiễn của địa phương và từng địa bàn, gồm: 

(1) Nơi có địa hình bị chia cắt phức tạp;

(2) Địa bàn vùng sâu, vùng xa hoặc địa bàn rộng, giao thông đi lại khó khăn; 

(3) Địa bàn khu vực biên giới, hải đảo; 

(4) Nằm biệt lập trên cù lao, cồn trên sông; 

(5) Thôn, tổ dân phố hình thành do việc di dân hoặc để bảo vệ đường biên giới, chủ quyền biển đảo.

3.2. Phương án thực hiện sắp xếp

- Căn cứ tiêu chí và nguyên tắc sắp xếp thôn, tổ dân phố nêu trên, UBND cấp tỉnh chỉ đạo tổ chức rà soát các thôn, tổ dân phố không bảo đảm tiêu chí; xây dựng và ban hành Phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn.

Trên cơ sở Phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố của tỉnh, thành phố, UBND cấp tỉnh chỉ đạo UBND cấp xã xây dựng Đề án sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố theo đúng trình tự, thủ tục quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan để thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố, hoàn thành trước ngày 31/6/2026.