Vì sao giá xăng tăng mạnh chỉ sau 02 ngày điều chỉnh?

Vì sao giá xăng tăng mạnh chỉ sau 02 ngày điều chỉnh?

Chỉ sau hai ngày kể từ đợt tăng giá hôm 05/03/2026, giá xăng dầu trong nước tiếp tục được điều chỉnh tăng mạnh, dù theo chu kỳ thông thường việc điều hành giá chỉ diễn ra mỗi 7 ngày, công bố vào 15h00 thứ Năm hàng tuần.

Theo Công văn Công văn 1440/BCT-TTTN ngày 07/03/2026 của Bộ Công Thương thì từ 15h ngày 07/03, giá xăng RON95-III - loại phổ biến trên thị trường đã tăng thêm 4.700 đồng/lít, lên mức 27.040 đồng/lít. Tương tự, xăng E5 RON92 tăng 3.780 đồng/lít, lên 25.220 đồng/lít.

Các mặt hàng dầu cũng ghi nhận mức tăng đáng kể: dầu diesel vượt 30.000 đồng/lít, trong khi dầu hỏa đã vượt mốc 35.000 đồng/lít.

Theo quy định hiện hành tại Điều 38 Nghị định 83/2014/NĐ-CP, sửa đổi tại Nghị định 95/2021/NĐ-CP và Nghị định 80/2023/NĐ-CP. Quy định việc điều hành giá xăng dầu thường được thực hiện vào thứ Năm hằng tuần.

Tuy nhiên, quy định cũng cho phép điều chỉnh ngoài chu kỳ trong trường hợp giá xăng dầu thế giới biến động bất thường, có nguy cơ ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống người dân.

Trong tình huống này, Bộ Công Thương có trách nhiệm báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định thời gian điều hành giá xăng dầu cho phù hợp.

Trước đó, ngày 06/03/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 36/NQ-CP, cho phép áp dụng cơ chế điều hành giá xăng dầu linh hoạt hơn trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại khu vực Trung Đông - khu vực tập trung trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới.

Theo cơ chế mới, khi giá xăng dầu thế giới biến động mạnh khiến giá cơ sở tăng từ 7% trở lên, giá bán lẻ trong nước có thể được điều chỉnh ngay sau khi mức tăng này phát sinh, thay vì chờ đến kỳ điều hành định kỳ.

Đáng chú ý, trong kỳ điều chỉnh lần này, cơ quan điều hành không trích lập cũng như không chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu đối với tất cả các mặt hàng, từ xăng E5 RON92, xăng RON95 đến dầu diesel, dầu hỏa và dầu mazut.

Hiện nay, giá xăng dầu trong nước được điều hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, nhằm bám sát diễn biến giá năng lượng toàn cầu, đồng thời bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.

Việc giá nhiên liệu tăng mạnh lần này cũng gắn với những biến động trên thị trường năng lượng thế giới. Xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran đang làm gián đoạn nguồn cung và tạo ra những xáo trộn lớn đối với dòng chảy dầu khí toàn cầu, qua đó tác động trực tiếp đến các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu năng lượng như Việt Nam.

Theo Bộ Công Thương, thị trường xăng dầu thế giới kỳ điều hành lần này (từ ngày 5 - 6/3/2026) chịu ảnh hưởng của các yếu tố chủ yếu như: Xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel với Iran vẫn tiếp diễn; Iran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz; một số nhà máy lọc dầu tại Trung Đông, Trung Quốc, Ấn Độ đã phải tạm dừng hoặc giảm công suất sản xuất; một số nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan thực hiện biện pháp tạm ngừng hoặc hạn chế xuất khẩu nhiên liệu để ưu tiên cho nhu cầu trong nước; tâm lý tích trữ nhiên liệu đang diễn ra ở hầu hết các quốc gia; xung đột quân sự giữa Nga với Ukraine vẫn diễn ra...

Những yếu tố trên đã khiến giá xăng dầu thế giới tăng mạnh so với 2 ngày trước. Từ 5-6/3, mỗi thùng xăng RON 95 bình quân tăng thêm 24,2 USD lên 116.2 USD. Tương tự, dầu diesel đắt thêm 36%, dầu hỏa 36%, mazut 27,2%.

Vì sao giá xăng tăng mạnh chỉ sau 02 ngày điều chỉnh?(Hình từ internet)

Một số giải pháp đảm bảo nguồn cung xăng dầu trước xung đột tại Trung Đông

Tại Nghị quyết 36/NQ-CP năm 2026, Chính phủ đã đề ra một số giải pháp cấp bách ứng phó trong xung đột tại Trung Đông đang diễn ra, cụ thể:

(1) Đồng ý áp dụng quy định tại khoản 8 Điều 59 Luật Dầu khí 2022, theo đó yêu cầu các Chủ dầu bán phần dầu thô thuộc sở hữu của mình tại thị trường Việt Nam đối với các loại dầu thô/condensate (chưa ký kết hợp đồng xuất bán) phù hợp với nhu cầu và công nghệ chế biến của các nhà máy lọc dầu trong nước. Ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ Tài chính chỉ đạo Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) (thay Chính phủ) quyết định các nội dung cụ thể, bảo đảm linh hoạt, hiệu quả, đúng quy định pháp luật về dầu khí.

(2) Cho phép PVN và các đơn vị thành viên của PVN đang hoạt động trong lĩnh vực chế biến, kinh doanh dầu thô (Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn, Tổng Công ty Dầu Việt Nam) được thực hiện mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô, nguyên liệu sản xuất xăng dầu.

(3) Ủy quyền cho Bộ Công Thương và Bộ Tài chính chịu trách nhiệm quản lý nhà nước và đại diện quyền sở hữu phần vốn, chỉ đạo PVN và các tập đoàn trong điều kiện khủng hoảng; các Bộ phải chịu trách nhiệm quản lý nhà nước theo thẩm quyền và quyết.

(4) Bộ Công Thương theo thẩm quyền rà soát kỹ, chủ động có biện pháp bảo đảm nguồn cung xăng dầu đáp ứng yêu cầu sản xuất kinh doanh và tiêu dùng trong nước; không để xảy ra thiếu hụt xăng dầu; kịp thời báo cáo, đề xuất, kiến nghị đối với vấn đề vượt thẩm quyền.

(5) Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính theo thẩm quyền chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam, PVN và các đơn vị liên quan thống nhất nguyên tắc ưu tiên sử dụng tối đa khí nội địa cho phát điện và có cơ chế hoán đổi trong việc sử dụng nguồn khí nội địa thay cho LNG nhập khẩu, bảo đảm đúng quy định pháp luật về điện lực và các quy định liên quan, giảm thiểu rủi ro thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu cho sản xuất điện, gia tăng sản lượng khai thác condensate/dầu thô (lên theo khí), đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

(6) Đồng ý Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính áp dụng ngay sau khi Nghị quyết này của Chính phủ được ban hành việc điều chỉnh giá xăng dầu khi giá cơ sở xăng dầu của một trong các mặt hàng xăng dầu được tiêu dùng phổ biến trên thị trường trong ngày tăng từ 7% so với giá cơ sở xăng dầu công bố kỳ điều hành trước liền kề. Việc điều hành giá xăng dầu và công bố giá cơ sở xăng dầu được Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện sau ngày giá cơ sở xăng dầu tăng từ 7%.

Khi giá cơ sở xăng dầu tăng dưới 7% so với giá cơ sở công bố kỳ điều hành trước liền kề thì việc điều hành giá xăng dầu sẽ tiếp tục được thực hiện theo quy định tại khoản 11 Điều 1 Nghị định 80/2023/NĐ-CP (ngày Thứ 5 hàng tuần).

Trên cơ sở số liệu về các yếu tố cấu thành giá cơ sở xăng dầu theo quy định và ý kiến tham gia điều hành giá xăng dầu của Bộ Tài chính gửi bằng văn bản trước 12 giờ của ngày điều hành giá xăng dầu, Bộ Công Thương công bố giá cơ sở và giá bán xăng dầu.

(7) Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương và cơ quan liên quan khẩn trương xây dựng Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) của một số mặt hàng xăng dầu tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi ban hành kèm theo Nghị định 26/2023/NĐ-CP về Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, Danh mục hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan theo trình tự thủ tục rút gọn, trình Chính phủ trong ngày 07/3/2026.

(8) Trong trường hợp các nhà máy lọc dầu trong nước không đảm bảo sản lượng xăng dầu bán ra theo hợp đồng đã ký kết với các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, việc nhập khẩu xăng dầu khó khăn gây thiếu hụt nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong nước, giao Bộ Công Thương đánh giá tình hình cân đối cung cầu xăng dầu trong nước, chỉ đạo các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu sử dụng xăng dầu dự trữ lưu thông của thương nhân hoặc xuất cấp xăng dầu dự trữ quốc gia theo thẩm quyền và quy định của pháp luật về dự trữ quốc gia để bù đắp thiếu hụt cho thị trường.