Nền kinh tế thị trường là gì? Vai trò nền kinh tế thị trường trong môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật

Nền kinh tế thị trường là gì? Vai trò nền kinh tế thị trường trong môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật (Hình ảnh từ Internet)

Nền kinh tế thị trường là gì?

Kinh tế thị trường là một hệ thống kinh tế trong đó việc sản xuất, phân phối và tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ được điều chỉnh chủ yếu bởi sự tương tác giữa các nhà sản xuất và người tiêu dùng trên thị trường. Trong kinh tế thị trường, quyết định về sản xuất, giá cả và phân phối được hình thành dựa trên sự cạnh tranh, cung - cầu trên thị trường, thay vì do Chính phủ hoặc các tổ chức quyết định trực tiếp.

Cụ thể, Kinh tế thị trường là nền kinh tế mà ở đó tồn tại nhiều thành phần kinh tế, nhiều loại hình sở hữu cùng tham gia, cùng vận động và phát triển trong một cơ chế cạnh tranh bình đẳng và ổn định.

Nền kinh tế kinh tế thị trường có một số đặc trưng cơ bản gồm:

- Có nhiều thành phần kinh tế, nhiều loại hình sở hữu cùng tham gia.

- Là mô hình kinh tế có bản chất là nền kinh tế mở.

- Giá cả sản phẩm dịch vụ được quyết định bởi nguyên tắc của thị trường.

- Đối với doanh nghiệp, động lực tham gia vào nền kinh tế là lợi ích kinh tế. Đối với nhà nước, khi tham gia nền kinh tế, ngoài lợi ích kinh tế còn phải đảm bảo lợi ích chung của xã hội.

- Các thành phần tham gia nền kinh tế có tính độc lập cao. Mỗi chủ thể sẽ tự quyết định hoạt động kinh doanh của mình.

Môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật là gì?

Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 ban hành kèm theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT (được sửa đổi bởi Thông tư 20/2021/TT-BGDĐT, Thông tư 13/2022/TT-BGDĐT) thì nội dung giáo dục công dân được phân chia theo hai giai đoạn: giai đoạn giáo dục cơ bản và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp. 

Theo đó, có thể hiểu môn Giáo dục kinh tế và pháp luật là môn học giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, pháp luật và kinh tế. Các mạch nội dung của các môn học này phát triển xoay quanh các mối quan hệ của con người với bản thân, với người khác, với cộng đồng, đất nước, nhân loại, với công việc và với môi trường tự nhiên; được xây dựng trên cơ sở kết hợp các giá trị truyền thống và hiện đại, dân tộc và toàn cầu; mở rộng và nâng cao dần từ tiểu học, trung học cơ sở đến trung học phổ thông.

Hãy ghé Giáo dục Công dân - Kinh tế & Pháp luật - nơi những bài học Công dân, Kinh tế và Pháp luật bước ra khỏi trang sách để đi vào đời sống. Ở đó, người học không chỉ học điều đúng - sai về lý thuyết, mà còn học cách suy nghĩ, cách lựa chọn và cách chịu trách nhiệm với hành động của mình. Mỗi nội dung được xây dựng như một câu chuyện gần gũi, giúp người học dần hình thành tư duy pháp luật, ý thức công dân và bản lĩnh sống giữa xã hội nhiều biến động.

Vai trò nền kinh tế thị trường trong môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật

Để hiểu được vai trò của nền kinh tế thị trường trong môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật thì phải hiểu về nền kinh tế thị trường và những nội dung trong môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật, từ những nội dung đó có thể rút kết một số vai trò đặc trung của nền kinh tế thị trường trong môn Giáo dục Kinh tế và pháp luật như sau:

- Nền kinh tế thị trường giữ vai trò rất quan trọng trong môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật, bởi đây là mô hình kinh tế đang được Việt Nam lựa chọn và vận hành trong thực tiễn. Việc học về kinh tế thị trường giúp học sinh hiểu rõ cách nền kinh tế hoạt động, từ sản xuất, phân phối đến tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ trong đời sống hằng ngày.

- Thông qua nội dung kinh tế thị trường, học sinh được trang bị kiến thức cơ bản về các quy luật kinh tế như quy luật cung - cầu, cạnh tranh, giá cả. Những kiến thức này giúp học sinh nhận thức được vì sao giá cả biến động, vì sao doanh nghiệp phải cạnh tranh và người tiêu dùng có quyền lựa chọn. Qua đó, các em hình thành tư duy kinh tế đúng đắn và biết cách đưa ra quyết định phù hợp trong học tập, lao động và tiêu dùng.

- Bên cạnh đó, nền kinh tế thị trường trong môn học còn gắn chặt với yếu tố pháp luật. Học sinh hiểu rằng hoạt động kinh tế không diễn ra tự do tuyệt đối mà phải tuân theo pháp luật của Nhà nước. Các quy định về kinh doanh, thuế, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hay cạnh tranh lành mạnh giúp nền kinh tế phát triển ổn định, công bằng và bền vững.

- Quan trọng hơn, việc học về kinh tế thị trường góp phần hình thành phẩm chất và năng lực công dân cho học sinh. Các em biết tôn trọng pháp luật, có ý thức lao động, sáng tạo, khởi nghiệp và thích ứng với sự vận động của nền kinh tế. Đây là nền tảng quan trọng để học sinh trở thành những công dân có trách nhiệm trong xã hội hiện đại.