Đề xuất bổ sung đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ

Đề xuất bổ sung đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ (Hình ảnh từ Internet)

Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính 2026 thay thế Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012.

Đề xuất bổ sung đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ

Nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý về xử lý vi phạm hành chính toàn diện, hiện đại, phù hợp với yêu cầu cải cách tổ chức bộ máy nhà nước, khắc phục triệt để những vướng mắc, bất cập hiện nay. Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong công tác xử lý vi phạm pháp luật; tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc triển khai đồng bộ quy trình xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác xử lý vi phạm hành chính, góp phần bảo đảm kỷ cương, trật tự quản lý nhà nước trên các lĩnh vực.

Bộ Công an đã chỉ một số bất cập trong áp dụng pháp luật và đã đề xuất ra một số ý kiến, trong đó quy định cụ thể về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính; mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính; mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực ngay tại Luật Xử lý vi phạm hành chính, bảo đảm phù hợp với thực tiễn hiện nay; sửa đổi, bổ sung về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ; bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính. Cụ thể:

- Rà soát, quy định cụ thể về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính đối với từng lĩnh vực cụ thể tại Luật Xử lý vi phạm hành chính, trong đó, nâng thời hiệu xử phạt đối với lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ và bảo vệ môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm lên 03 năm. Quy định cụ thể hơn về việc thời gian cơ quan tiến hành tố tụng thụ lý, xem xét kể cả thời gian cơ quan tiến hành tố tụng tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án được tính vào thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính. Quy định cụ thể việc cố tình trốn tránh, cản trở việc xử phạt hoặc việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính là việc cá nhân, tổ chức đã tiếp nhận thông tin về hành vi vi phạm theo quy định của Luật này nhưng vẫn chưa thực hiện các thủ tục để chấp hành việc xử phạt hoặc áp dụng biện pháp xử lý hành chính.

- Nâng mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính từ 50.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 100.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng đối với tổ chức. Đối với địa bàn thuộc các thành phố thì mức phạt tiền có thể cao hơn, nhưng tối đa không quá 02 lần mức phạt chung áp dụng đối với cùng hành vi vi phạm trong các lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ; đất đai; xây dựng; bảo vệ môi trường; an ninh, trật tự, an toàn xã hội; an toàn thực phẩm; phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Bổ sung quy định tổ hợp tác, đơn vị phụ thuộc của pháp nhân vi phạm hành chính bị áp dụng mức phạt tiền đối với tổ chức vi phạm hành chính; hộ kinh doanh, hộ gia đình, cộng đồng dân cư vi phạm hành chính bị áp dụng mức phạt tiền đối với cá nhân vi phạm hành chính.

- Rà soát, quy định cụ thể về mức phạt tiền tối đa đối với từng lĩnh vực quản lý nhà nước Luật Xử lý vi phạm hành chính, trong đó, tăng mức phạt tiền tối đa trong một số lĩnh vực cụ thể như sau: “an ninh trật tự, an toàn xã hội” từ 40.000.000 đồng lên 100.000.000 đồng; “phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ” từ 50.000.000 đồng lên 200.000.000 đồng; “giao thông đường bộ” từ 75.000.000 đồng lên 200.000.000 đồng; “an ninh mạng”, “an toàn thông tin mạng” từ 100.000.000 đồng lên 250.000.000 đồng; “dữ liệu” từ 100.000.000 đồng lên 500.000.000 đồng; “khoáng sản”, “bảo vệ môi trường” từ 1.000.000.000 đồng lên 2.000.000.000 đồng. 

* Về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính:

+ Bổ sung đối tượng đối với cá nhân là cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và người làm công tác cơ yếu thực hiện hành vi vi phạm hành chính mà hành vi đó không thuộc nhiệm vụ, công vụ được giao. Trường hợp cơ quan, đơn vị xác định hành vi vi phạm hành chính thuộc nhiệm vụ, công vụ được giao thì không bị xử phạt vi phạm hành chính mà bị xử lý theo quy định của pháp luật có liên quan.

+ Quy định cụ thể đối với đối tượng là cá nhân, tổ chức nước ngoài hiện diện hoặc không hiện diện tại Việt Nam vi phạm hành chính.

* Quy định cụ thể hơn về một số tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng.

* Bổ sung quy định không bị xử phạt vi phạm hành chính khi hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện việc nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì không phải là vi phạm hành chính; khi thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh nhưng người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành mệnh lệnh đó.

Bộ Công an cho rằng đề xuất này có tác động đối với hệ thống pháp luật, cụ thể:

(1) Tích cực:

- Về tính hợp hiến:

Hiến pháp quy định quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng. Do đó, việc quy định cụ thể về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính; mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính; mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực ngay tại Luật Xử lý vi phạm hành chính; sửa đổi, bổ sung về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ; bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính là phù hợp với quy định của Hiến pháp.

- Về tính hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật:

Việc điều chỉnh về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính không ảnh hưởng đến tính hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật. 

Việc điều chỉnh về mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính; mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực ngay Luật Xử lý vi phạm hành chính không có tác động tích cực đến tính thống nhất với hệ thống pháp luật.

Việc sửa đổi, bổ sung về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ; bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính không ảnh hưởng đến tính hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật.

- Về tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên:

Qua rà soát, không có điều ước quốc tế nào mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định trực tiếp về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính; mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính; mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực; đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ; trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính. Do đó, giải pháp này không ảnh hưởng đến tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

(2) Tiêu cực:

- Về tính hợp hiến:

Không có tác động tiêu cực về tính hợp hiến.

- Về tính hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật:

Việc điều chỉnh về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính không tác động tiêu cực đến tính hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật. 

Việc điều chỉnh về mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính; mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực ngay Luật Xử lý vi phạm hành chính dẫn đến phải rà soát sửa đổi, bổ sung các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, các nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan để bảo đảm thống nhất, phù hợp.

Việc sửa đổi, bổ sung về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ; bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính không tác động tiêu cực đến tính hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật.

- Về tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên:

Qua rà soát, không có điều ước quốc tế nào mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định trực tiếp về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính; mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính; mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực; đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ; trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính. Do đó, giải pháp này không tác động tiêu cực đến tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Xem thêm Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính 2026.