Tình hình thế giới ảnh hưởng đến nguồn cung xăng dầu trong nước như thế nào?

Tình hình thế giới ảnh hưởng đến nguồn cung xăng dầu trong nước như thế nào?

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu xăng dầu. Tại dự thảo Nghị định, Bộ Công Thương nêu Cơ sở thực tiễn cho đề xuất ban hành Nghị định.

Cụ thể, tình hình xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh xăng dầu toàn cầu. Sự gián đoạn này đặc biệt ảnh hưởng tới khu vực châu Á - nơi phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô từ Trung Đông.

Eo biển Hormuz hiện bị Iran phong tỏa khiến cho khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ nguồn dầu thô tại các nước Trung Đông: Iran, Iraq, UAE, Saudi Arabia, Kuwait...,không thể đi qua eo biển này đến các Nhà máy lọc dầu trên thế giới, đặc biệt đối với khu vực châu Á - nơi phụ thuộc nhiều vào nguồn dầu thô Trung Đông. Hậu quả là các Nhà máy lọc dầu khu vực châu Á đã phải cắt giảm công suất, mở kho dự trữ dầu thô, hạn chế, dừng xuất khẩu sản phẩm xăng dầu. Nguồn sản phẩm khan hiếm khiến cho giá xăng dầu tại thị trường Singapore bị đẩy lên rất cao (cả giá Mops và Pre) nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.

Tương tự như trường hợp của các nhà máy lọc dầu khu vực châu Á, một số nhà máy lọc dầu trong nước cũng gặp phải khó khăn khi nguồn cung dầu thô từ nước ngoài có nguy cơ thiếu hụt dẫn đến việc khó có thể thực hiện được Hợp đồng giao hàng hiện hữu. Các nhà cung cấp trong khu vực cũng đang xem xét tuyên bố bất khả kháng nếu tình trạng trên kéo dài khiến các Nhà máy lọc dầu không có đủ nguồn dầu thô chạy ra sản phẩm.

Hiện nguồn xăng dầu nhập khẩu vào Việt Nam hầu hết nhập từ Asean và Hàn Quốc với mức thuế suất chủ yếu là 0% theo các cam kết FTA. Tuy nhiên, trước bối cảnh chung của cả thế giới thì việc mua xăng dầu thành phẩm của Asean và Hàn Quốc cũng sẽ gặp khó khăn.

Nếu tiếp tục duy trì tình trạng trên, chiến tranh và phong tỏa eo biển Hormuz diễn ra kéo dài, trong khi nhập khẩu thay thế, bổ sung vừa khan hiếm vừa bị đội giá kép, thậm chí có thể không có hàng để mua nhập khẩu, nguồn cung trong nước gặp khó khăn sẽ dẫn đến bất lợi cho Việt Nam trên cả hai phương diện đảm bảo nguồn cung xăng dầu và bình ổn giá cả. Trước yêu cầu đặc biệt cấp bách của thực tiễn cần phải có ngay giải pháp để các Thương nhân đầu mối đa dạng hóa nguồn cung góp phần giải quyết tình hình trên.

Từ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nêu trên thì việc xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi ban hành kèm theo Nghị định 26/2023/NĐ-CP theo trình tự, thủ tục rút gọn là phù hợp và cần thiết.

Do đó, Bộ Công Thương đã đề xuất giải pháp điều chỉnh mức thuế nhập khẩu MFN đối với các mặt hàng xăng, dầu bằng 0% gửi Bộ Tài chính tổng hợp, hoàn thiện dự thảo Nghị định và thời gian áp dụng đến ngày 30/4/2026.

Tình hình thế giới ảnh hưởng đến nguồn cung xăng dầu trong nước như thế nào?(Hình từ internet)

Một số giải pháp đảm bảo nguồn cung xăng dầu trước xung đột tại Trung Đông

Tại Nghị quyết 36/NQ-CP năm 2026, Chính phủ đã đề ra một số giải pháp cấp bách ứng phó trong xung đột tại Trung Đông đang diễn ra, cụ thể:

(1) Đồng ý áp dụng quy định tại khoản 8 Điều 59 Luật Dầu khí 2022, theo đó yêu cầu các Chủ dầu bán phần dầu thô thuộc sở hữu của mình tại thị trường Việt Nam đối với các loại dầu thô/condensate (chưa ký kết hợp đồng xuất bán) phù hợp với nhu cầu và công nghệ chế biến của các nhà máy lọc dầu trong nước. Ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ Tài chính chỉ đạo Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) (thay Chính phủ) quyết định các nội dung cụ thể, bảo đảm linh hoạt, hiệu quả, đúng quy định pháp luật về dầu khí.

(2) Cho phép PVN và các đơn vị thành viên của PVN đang hoạt động trong lĩnh vực chế biến, kinh doanh dầu thô (Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn, Tổng Công ty Dầu Việt Nam) được thực hiện mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô, nguyên liệu sản xuất xăng dầu.

(3) Ủy quyền cho Bộ Công Thương và Bộ Tài chính chịu trách nhiệm quản lý nhà nước và đại diện quyền sở hữu phần vốn, chỉ đạo PVN và các tập đoàn trong điều kiện khủng hoảng; các Bộ phải chịu trách nhiệm quản lý nhà nước theo thẩm quyền và quyết.

(4) Bộ Công Thương theo thẩm quyền rà soát kỹ, chủ động có biện pháp bảo đảm nguồn cung xăng dầu đáp ứng yêu cầu sản xuất kinh doanh và tiêu dùng trong nước; không để xảy ra thiếu hụt xăng dầu; kịp thời báo cáo, đề xuất, kiến nghị đối với vấn đề vượt thẩm quyền.

(5) Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính theo thẩm quyền chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam, PVN và các đơn vị liên quan thống nhất nguyên tắc ưu tiên sử dụng tối đa khí nội địa cho phát điện và có cơ chế hoán đổi trong việc sử dụng nguồn khí nội địa thay cho LNG nhập khẩu, bảo đảm đúng quy định pháp luật về điện lực và các quy định liên quan, giảm thiểu rủi ro thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu cho sản xuất điện, gia tăng sản lượng khai thác condensate/dầu thô (lên theo khí), đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

(6) Đồng ý Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính áp dụng ngay sau khi Nghị quyết này của Chính phủ được ban hành việc điều chỉnh giá xăng dầu khi giá cơ sở xăng dầu của một trong các mặt hàng xăng dầu được tiêu dùng phổ biến trên thị trường trong ngày tăng từ 7% so với giá cơ sở xăng dầu công bố kỳ điều hành trước liền kề. Việc điều hành giá xăng dầu và công bố giá cơ sở xăng dầu được Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện sau ngày giá cơ sở xăng dầu tăng từ 7%.

Khi giá cơ sở xăng dầu tăng dưới 7% so với giá cơ sở công bố kỳ điều hành trước liền kề thì việc điều hành giá xăng dầu sẽ tiếp tục được thực hiện theo quy định tại khoản 11 Điều 1 Nghị định 80/2023/NĐ-CP (ngày Thứ 5 hàng tuần).

Trên cơ sở số liệu về các yếu tố cấu thành giá cơ sở xăng dầu theo quy định và ý kiến tham gia điều hành giá xăng dầu của Bộ Tài chính gửi bằng văn bản trước 12 giờ của ngày điều hành giá xăng dầu, Bộ Công Thương công bố giá cơ sở và giá bán xăng dầu.

(7) Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương và cơ quan liên quan khẩn trương xây dựng Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) của một số mặt hàng xăng dầu tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi ban hành kèm theo Nghị định 26/2023/NĐ-CP về Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, Danh mục hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan theo trình tự thủ tục rút gọn, trình Chính phủ trong ngày 07/3/2026.

(8) Trong trường hợp các nhà máy lọc dầu trong nước không đảm bảo sản lượng xăng dầu bán ra theo hợp đồng đã ký kết với các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, việc nhập khẩu xăng dầu khó khăn gây thiếu hụt nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong nước, giao Bộ Công Thương đánh giá tình hình cân đối cung cầu xăng dầu trong nước, chỉ đạo các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu sử dụng xăng dầu dự trữ lưu thông của thương nhân hoặc xuất cấp xăng dầu dự trữ quốc gia theo thẩm quyền và quy định của pháp luật về dự trữ quốc gia để bù đắp thiếu hụt cho thị trường.