Điểm mới Luật Quản lý nợ công 2025 sửa đổi (Luật số 141/2025/QH15)

Điểm mới Luật Quản lý nợ công 2025 sửa đổi (Luật số 141/2025/QH15) (Hình từ Internet)

Điểm mới Luật Quản lý nợ công 2025 sửa đổi (Luật số 141/2025/QH15)

Quốc hội thông qua Luật Quản lý nợ công 2025 sửa đổi số số 141/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/01/2026.

Theo đó, điểm mới tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công như sau:

1. Những nội dung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục

(1) Luật 90/2025/QH15 của Quốc hội đã sửa đổi Luật Đầu tư công, bãi bỏ thủ tục đề xuất dự án, đồng thời bãi bỏ việc Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề xuất dự án tại Khoản 6 Điều 14 Luật Quản lý nợ công.

Nhằm phục vụ công tác giám sát, điều hành huy động vốn đảm bảo trong các chỉ tiêu tài khóa, nợ công được cấp thẩm quyền phê duyệt, phù hợp với định hướng thu hút và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài và khả năng cung cấp vốn của nhà tài trợ nước ngoài từng thời kỳ, tránh đầu tư phân tán và lãng phí nguồn lực, tại Điều 29 sửa đổi, Luật bổ sung quy định Bộ, UBND cấp tỉnh, doanh nghiệp nhà nước lập đề xuất khoản vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài gửi Bộ Tài chính để đánh giá, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt làm cơ sở để thẩm định nguồn vốn và thực hiện các thủ tục đầu tư chương trình, dự án.

 (2) Luật thay quy định về thẩm định tại Điều 31 bằng quy định Bộ Tài chính đánh giá việc đáp ứng các điều kiện được vay lại của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và xem xét, tổ chức việc cho vay lại.

2. Những nội dung sửa đổi, hoàn thiện

Luật sửa đổi, hoàn thiện một số điều, khoản quy định như sau:

- Nhằm đánh giá và theo dõi chuẩn xác hơn nghĩa vụ nợ dự phòng, Luật sửa đổi Khoản 21 Điều 3 Luật Quản lý nợ công (Giải thích từ ngữ) để làm rõ định nghĩa về hạn mức bảo lãnh Chính phủ.

- Đối với quy định tại Khoản 1 Điều 32 - Trả nợ của Chính phủ, do trách nhiệm của NSTW chỉ bố trí nguồn trả đối với nghĩa vụ nợ trực tiếp của Chính phủ (nghĩa vụ nợ của cấu phần cho vay lại không bố trí từ NSTW mà do Quỹ Tích lũy chịu trách nhiệm trả); đối với việc bố trí trả nợ gốc của NSTW cũng từ nguồn vay tính trong tổng mức vay của NSTW được Quốc hội phê duyệt hằng năm, Luật chuẩn xác và bổ sung chỉnh sửa khoản 1 Điều 32.

- Luật bổ sung làm rõ Khoản 6 Điều 34 (Nguyên tắc cho vay lại), theo đó yêu cầu về phương án tài chính chỉ áp dụng đối với “Bên vay lại là doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập”.

- Tại Điều 36 Luật Quản lý nợ công (Điều kiện được vay lại), Luật bổ sung điểm a Khoản 3 để cho phép Doanh nghiệp hội đủ các điều kiện khác nhưng có thời gian hoạt động dưới 03 năm do thực hiện sáp nhập, hợp nhất, tái cơ cấu bộ máy từ trung ương đến địa phương, sắp xếp lại khác theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền được tiếp cận vốn vay lại.

4. Những nội dung bổ sung

(1) Luật bổ sung nguyên tắc về mọi nghĩa vụ nợ của Chính phủ phải được đối xử bình đẳng. Đây là nguyên tắc cơ bản, thông lệ quốc tế trong các giao dịch vay nợ nước ngoài và là yêu cầu của tất cả các bên cho vay.

(2) Tại Điều 13 Luật Quản lý nợ công (Nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ) bổ sung Khoản 7 (mới) về quyền hạn ký, phê duyệt, sửa đổi, bổ sung, gia hạn, chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế về vay ODA, vay ưu đãi nhân danh Chính phủ.

(3) Nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, tạo điều kiện cho việc huy động vốn từ kênh trái phiếu Chính phủ trên thị trường vốn quốc tế phục vụ nhu cầu đầu tư phát triển trong thời gian tới của Việt Nam, tại Điều 2 - Điều khoản thi hành có quy định bổ sung khoản 11a vào sau khoản 11 tại Điều 4 Luật Thuế Thu nhập Doanh nghiệp về “Thu nhập của nhà đầu tư từ lãi trái phiếu Chính phủ Việt Nam” không thuộc thu nhập chịu thuế tại Việt Nam. Quy định này sẽ không tác động đến NSNN do giá trị thuế thu nhập thu được cũng chính là khoản ngân sách Chính phủ phải chi trả thay cho nhà đầu tư khi thanh toán trái phiếu.

(5) Để đảm bảo hài hòa quy định với bên cho vay, tháo gỡ vướng mắc trong khâu đàm phán, tiếp thu ý kiến thẩm định về việc đảm bảo đồng bộ với pháp luật về thuế, tại Điều 2 - Điều khoản thi hành bổ sung khoản 11b vào sau khoản 11a Điều 4 Luật Thuế Thu nhập Doanh nghiệp về quy định “Thu nhập của bên cho vay nước ngoài từ lãi, phí phát sinh từ khoản cho vay đối với Nhà nước, Chính phủ Việt Nam” thì không thuộc thu nhập chịu thuế tại Việt Nam. Quy định này sẽ không tác động đến NSNN do giá trị thuế thu nhập thu được cũng chính là khoản ngân sách Chính phủ phải bố trí chi trả thay cho Bên cho vay nước ngoài.

(6) Tại Điều 35 Luật Quản lý nợ công (Phương thức cho vay lại), Luật sổ sung quy định phương thức Bộ Tài chính ủy quyền cho ngân hàng chính sách của Nhà nước hoặc ngân hàng thương mại cho vay lại doanh nghiệp thực hiện đầu tư chương trình, dự án trong danh mục ưu tiên đầu tư của Nhà nước; việc cho vay lại thực hiện theo cơ chế chịu một phần rủi ro tín dụng, đồng thời bổ sung quy định về điều kiện ngân hàng thương mại được tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế xếp hạng tín nhiệm ở mức ngang bằng hoặc thấp hơn một bậc so với mức xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam. Chính phủ sẽ quy định chi tiết nội dung này.

(7) Tại điểm b khoản 1 Điều 43 và điểm đ khoản 3 Điều 36 Luật Quản lý nợ công quy định doanh nghiệp được cấp bảo lãnh Chính phủ và được vay lại phải đáp ứng điều kiện “không bị lỗ trong 03 năm liền kề gần nhất theo báo cáo kiểm toán, trừ các khoản lỗ do thực hiện chính sách của Nhà nước được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt”. Luật quy định thay thế trường hợp loại trừ như trên bằng xếp hạng tín nhiệm (XHTN) do các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế độc lập thực hiện, dựa trên việc phân tích toàn diện tình hình tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh, năng lực quản trị, môi trường ngành và các yếu tố vĩ mô.

5. Những nội dung lược bỏ

 (1) Bãi bỏ các nội dung quy định liên quan đến Chương trình quản lý nợ công 03 năm để đảm bảo đồng bộ với quy định của Luật Ngân sách nhà nước

(2) Bãi bỏ quy định tại điểm a Khoản 1, điểm a Khoản 3 Điều 30 của Luật Quản lý nợ công về hình thức vay từ quỹ dự trữ tài chính của Nhà nước và thủ tục trình Thủ tướng Chính phủ quyết định việc vay quỹ dự trữ tài chính của Nhà nước để phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước.

Tại Điều 4 Luật Quản lý nợ công (Phân loại nợ công) Luật sửa điểm c Khoản 1, điểm c Khoản 3 để bỏ quy định về vay từ quỹ dự trữ tài chính của Nhà nước, đồng bộ với lược bỏ nêu trên.

(3) Tại điểm p khoản 1 Điều 15 Luật bỏ nhiệm vụ "thanh tra" do nhiệm vụ này đã tập trung về Thanh tra Chính phủ.

Xem thêm tại Luật Quản lý nợ công 2025 sửa đổi.