Chỉ bảo hộ quyền SHTT do AI tạo ra khi con người đóng góp đáng kể (Đề xuất)

Chỉ bảo hộ quyền SHTT do AI tạo ra khi con người đóng góp đáng kể (Đề xuất)

Chỉ bảo hộ quyền SHTT do AI tạo ra khi con người đóng góp đáng kể (Đề xuất)

Quốc hội thông qua Luật Sở hữu trí tuệ 2025 sửa đổi có hiệu lực từ 01/4/2026.

Theo đó, Luật quy định Quyền sở hữu trí tuệ là quyền của tổ chức, cá nhân đối với các đối tượng quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng.

Như vậy, Luật khẳng định AI không phải là chủ thể của quyền sở hữu trí tuệ

Luật cũng đưa ra những quy định để xử lý một số vấn đề phát sinh do sự phát triển của công nghệ, nổi bật là các vấn đề liên quan đến hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI).

Đơn cử, đối với quy định về vấn đề bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với đối tượng do AI tạo ra hoặc có sử dụng AI trong quá trình tạo ra, cụ thể là, Luật quy định bổ sung quy định từ chối và hủy bỏ văn bằng bảo hộ khi phát hiện chủ thể tạo ra không phải là con người, phù hợp với chính sách chỉ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho các đối tượng do con người tạo ra (tác giả là con người). Chi tiết, Giao Chính phủ quy định việc phát sinh, xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ được tạo ra có sử dụng AI.

Ngoài ra đối với quy định khai thác dữ liệu để nghiên cứu, thử nghiệm, huấn luyện hệ thống AI, Luật quy định phải đáp ứng điều kiện không ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu, tác giả và tuân thủ các quy định của Chính phủ.

Mới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ có dự thảo Nghị định sửa đổi của Nghị định 65/2023/NĐ-CP hướng dẫn Luật Sở hữu trí tuệ. Bổ đề xuất bổ sung quy định về quyền đối với đối tượng quyền sở hữu công nghiệp, giống cây trồng được tạo ra có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo

(1) Quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí do con người sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để tạo ra chỉ được xác lập theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 6 của Luật Sở hữu trí tuệ nếu con người có đóng góp đáng kể vào việc sáng tạo ra các đối tượng đó.

Người có đóng góp đáng kể vào việc sáng tạo ra sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí khi sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để tạo ra các đối tượng đó thì được coi là tác giả theo quy định tại khoản 1 Điều 122 của Luật Sở hữu trí tuệ.

(2) Con người được coi là có đóng góp đáng kể trong việc sáng tạo ra sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong trường hợp con người thực hiện toàn bộ các hoạt động sau:

(i) Xác định vấn đề cần giải quyết, trong đó phải bao hàm cả ý tưởng về giải pháp, không chỉ là mô tả vấn đề chung chung;

(ii) Lựa chọn dữ liệu đầu vào, mục tiêu, ràng buộc, tham số từ ý tưởng sáng tạo của con người, không chỉ dựa trên dữ liệu sẵn có hoặc gợi ý tự động từ hệ thống trí tuệ nhân tạo;

(iii) Đánh giá, lựa chọn, tinh chỉnh, thử nghiệm (nếu có) và diễn giải kết quả do hệ thống trí tuệ nhân tạo tạo ra, trong đó việc tinh chỉnh phải làm thay đổi cấu trúc hoặc chức năng cốt lõi của kết quả hệ thống trí tuệ nhân tạo để tạo ra giá trị mới;

(iv) Quyết định kết quả cuối cùng là sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí yêu cầu được bảo hộ.

(3) Đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí được tạo ra có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo không đáp ứng quy định tại (1) và (2), chủ sở hữu có quyền sử dụng, cho phép người khác sử dụng sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí đó với điều kiện không xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác.

(4) Quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh, quyền đối với giống cây trồng có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để tạo ra được bảo hộ nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật sở hữu trí tuệ.

Xem thêm tại dự thảo Nghị định sửa đổi của Nghị định 65/2023/NĐ-CP hướng dẫn Luật Sở hữu trí tuệ.