
Những điểm mới Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt mới áp dụng từ 2026 (Hình từ internet)
(1) Điều chỉnh đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt
Theo đó, Điều 2 Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 đã bổ sung một số hàng hóa thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt bao gồm:
- Trực thăng, tàu lượn;
- Nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100mL theo TCVN.
Luật cũng thu hẹp phạm vi điều hòa nhiệt độ chịu thuế, chỉ điều hòa công suất trên 24.000 BTU – 90.000 BTU còn thuộc diện chịu thuế. Điều hòa thiết kế riêng cho phương tiện vận tải không thuộc diện chịu thuế. Trường hợp nhập tách rời cục nóng - cục lạnh vẫn tính như sản phẩm hoàn chỉnh.
Chỉ rõ một số sản phẩm được cụ thể thuộc diện chịu thuế, như: vàng mã, hàng mã (trừ đồ chơi, đồ dùng dạy học); kinh doanh đặt cược theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, quy định trường hợp cần thiết phải sửa đổi, bổ sung đối tượng chịu thuế để phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ thì Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
(2) Điều chỉnh đối tượng không chịu thuế tiêu thụ đặc biệt
Điều 3 Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 sửa đổi, bổ nhiều trường hợp không chịu thuế, như: hàng hóa sản xuất, gia công trực tiếp xuất khẩu, hàng xuất khẩu bị trả lại; xe ô tô và phương tiện chạy trong phạm vi hẹp như khu di tích, bệnh viện, trường học; trực thăng, tàu lượn dùng cho cứu hộ, cứu nạn, đào tạo.
Luật cũng quy định trường hợp cần thiết phải sửa đổi, bổ sung đối tượng không chịu thuế để phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ thì Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất. Bổ sung trách nhiệm nộp thuế khi quá thời hạn tái xuất, tái nhập hoặc thay đổi mục đích sử dụng trong thời gian tạm nhập - tái xuất.
(3) Bổ sung quy định về người nộp thuế
Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 quy định rõ "trường hợp tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh xuất khẩu mua hàng hoá thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt của tổ chức, cá nhân sản xuất để xuất khẩu ra nước ngoài nhưng không xuất khẩu ra nước ngoài mà tiêu thụ trong nước thì tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh xuất khẩu là người nộp thuế tiêu thụ đặc biệt" để đảm bảo minh bạch chính sách.
Đồng thời, sửa đổi, bổ sung đồng bộ các quy định tại Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 về “cơ sở" sản xuất/nhập khẩu/kinh doanh/sản xuất kinh doanh thành “tổ chức, cá nhân" sản xuất/nhập khẩu/kinh doanh sản xuất kinh doanh để thống nhất, đồng bộ về khái niệm.
(4) Bổ sung phương pháp tính thuế tuyệt đối
Quy định mới tại Điều 5 Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 nêu hai phương pháp tính thuế:
- Tính theo tỷ lệ phần trăm: dựa trên giá tính thuế và thuế suất.
- Tính theo mức thuế tuyệt đối: dựa trên lượng hàng hóa chịu thuế và mức thuế tuyệt đối.
Thuế TTĐB phải nộp = Thuế TTĐB áp dụng phương pháp tỉnh thuế theo tỷ lệ phần trăm + thuế TTĐB áp dụng phương pháp tỉnh thuế tuyệt đối (nếu có).
(5) Giá tính thuế
Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 kế thừa quy định hiện hành về giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt là giá bán ra của nhà sản xuất và nhà nhập khẩu.
Theo đó, luật bổ sung quy định về giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt đối với trường hợp tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu bán hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt có gắn liền với dịch vụ cho thuê một phần hoặc bộ phận của hàng hóa đỏ thì giá tỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt là giá tỉnh thuế của hàng hóa cùng loại hoặc tương đương, có bao gồm giá của bộ phận được cho thuê, được bán tại thời điểm phát sinh để bao quát trường hợp phát sinh trong thực tế.
Bổ sung giá tính thuế đối với hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại là giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh các hoạt động này.
Luật cũng sửa đổi quy định rõ giá tính thuế đối với kinh doanh ca-si-nô, trò chơi điện tử có thưởng, kinh doanh đặt cược là doanh thu từ hoạt động này trừ số tiền đã trả thưởng cho khách và số tiền đổi trả cho khách không sử dụng hết (nếu có).
(6) Tăng thuế suất đối với rượu, bia từ năm 2026
Theo Điều 8 Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025, thuế suất rượu được điều chỉnh tăng dần: Rượu ≥ 20 độ: từ 65% (năm 2026) lên 90% (năm 2031); rượu < 20 độ: từ 35% (năm 2026) lên 60% (năm 2031).
Tương tự rượu, thuế suất bia tăng từ 65% năm 2026 lên 90% năm 2031, góp phần định hướng tiêu dùng lành mạnh.
(7) Thời điểm xác định thuế tiêu thụ đặc biệt
Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 bổ sung quy định về thời điểm xác định thuế tiêu thụ đặc biệt như sau:
- Thời điểm xác định thuế tiêu thụ đặc biệt đối với hàng hóa là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.
- Thời điểm xác định thuế tiêu thụ đặc biệt đối với dịch vụ là thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ hoặc thời điểm lập hóa đơn cung ứng dịch vụ, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.
- Thời điểm xác định thuế tiêu thụ đặc biệt đối với hàng hóa nhập khẩu là thời điểm đăng ký tờ khai hải quan.
(8) Điều chỉnh quy định hoàn thuế, khấu trừ thuế
Điều 9 Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 thu hẹp và chuẩn hóa các trường hợp hoàn - khấu trừ, bỏ quy định cho phép hoàn thuế đối với “hàng hóa tạm nhập, tái xuất”.
Hoàn thuế với nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu. Khấu trừ, hoàn thuế khi giải thể, phá sản có số thuế chưa khấu trừ hết. Hợp tác xã được kế thừa số thuế còn thừa khi tổ hợp tác chuyển đổi. Thực hiện hoàn thuế theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Hướng tới hệ thống thuế hiện đại, điều tiết hiệu quả.
Sửa đổi, bổ sung quy định không áp dụng hoàn thuế tiêu thụ đặc biệt đối với trường hợp doanh nghiệp chuyển đổi sở hữu, chuyển đổi doanh nghiệp, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chấm dứt hoạt động;
Bổ sung quy định hoàn thuế đối với số thuế tiêu thụ đặc biệt chưa được khẩu trừ hết của xăng khoáng nguyên liệu dùng để sản xuất, pha chế xăng sinh học....
(tham khảo theo Công văn Thuế tỉnh Đắk Lắk, Thuế tỉnh Quảng Trị về việc tuyên truyền, phổ biến điểm mới Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành)