Công văn 1730/QLĐĐ-CSPC hướng dẫn Luật Đất đai về buộc khôi phục hiện trạng ban đầu

Công văn 1730/QLĐĐ-CSPC hướng dẫn Luật Đất đai về buộc khôi phục hiện trạng ban đầu

Tải về

Công văn 1730/QLĐĐ-CSPC hướng dẫn Luật Đất đai về buộc khôi phục hiện trạng ban đầu

Theo Công văn 1730/QLĐĐ-CSPC năm 2025, Cục Quản lý đất đai được Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao nghiên cứu, trả  lời phản ánh kiến nghị của Bà (Mã số PAKN: 1751882840281) với nội dung sau:

Kiến nghị về vướng mắc trong áp dụng Luật Đất đai 2024 và Nghị định  123/2024/NĐ-CP về việc: Áp dụng biện pháp “buộc khôi phục hiện trạng ban  đầu” đối với trường hợp sử dụng đất phù hợp quy hoạch

I. Các vụ việc điển hình

Trường hợp đại diện người dân: Nhiều hộ sử dụng đất nông nghiệp sai  mục đích • Tình hình: Nhiều hộ gia đình bị xử lý, buộc khôi phục hiện trạng dù  đất đã sử dụng ổn định, không tranh chấp và phù hợp quy hoạch. • Bất cập: Sự  lúng túng, không thống nhất trong áp dụng Điều 139 Luật Đất đai 2024 và các  điều từ 8 đến 12 Nghị định 123/2024/NĐ-CP dẫn đến tình trạng áp dụng cứng  nhắc, thiếu linh hoạt, trái tinh thần hợp pháp hóa có điều kiện của luật mới.

II. Nội dung vướng mắc, bất cập

1. Hiểu sai và vô hiệu hóa Khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai 2024 • Khoản 3  Điều 139 cho phép cấp Giấy chứng nhận nếu người sử dụng đất đáp ứng các điều  kiện: ổn định, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch và thực hiện nghĩa vụ tài  chính. • Tuy nhiên, nhiều địa phương đang hiểu sai rằng Khoản 3 chỉ áp dụng cho  vi phạm trước ngày 01/7/2014, dẫn đến từ chối áp dụng cho các trường hợp phát  sinh sau mốc này, trái với bản chất của điều luật và nguyên tắc giải thích pháp  luật theo Điều 62 Nghị định 78/2025/NĐ-CP.

2. Biện pháp “khôi phục hiện trạng ban đầu” bị lạm dụng • Đây là biện pháp khắc phục hậu quả nặng nề, đáng lẽ chỉ nên áp dụng với hành vi có tính chất chiếm  đoạt, cố tình vi phạm.

• Trong thực tiễn, biện pháp này đang bị áp dụng phổ biến  cho cả những trường hợp sử dụng đất ổn định, phù hợp quy hoạch, gây thiệt hại  lớn về kinh tế – xã hội và cản trở việc thực hiện tinh thần cải cách của Luật Đất  đai 2024. 3. Mâu thuẫn với chủ trương cải cách và định hướng phát triển • Việc  tiếp tục áp dụng cứng nhắc biện pháp khôi phục hiện trạng đi ngược với mục tiêu  của Luật Đất đai 2024, là hợp pháp hóa có điều kiện, công khai, minh bạch. • Cách  xử lý hiện tại trái với tinh thần các Nghị quyết của Đảng, Chính phủ, Quốc hội về  tháo gỡ vướng mắc, hỗ trợ doanh nghiệp, cải thiện môi trường đầu tư và tận dụng  hiệu quả tài nguyên đất đai.

III. Cơ sở thực tế và văn bản liên quan • Báo cáo số 149/BC-BTNMT ngày  18/6/2024 của Bộ Tài nguyên và Môi trường và Báo cáo số 180/BC-BTC ngày 15/5/2025 của Bộ Tài chính đều có cùng đề xuất: Không nên áp dụng biện pháp  khôi phục hiện trạng đối với các trường hợp đủ điều kiện chuyển mục đích, phù  hợp quy hoạch và có thể thực hiện nghĩa vụ tài chính. • Đây là quan điểm tiến bộ,  cần được cụ thể hóa thành văn bản hướng dẫn thực thi.

Trân trọng đề nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường xem xét, hướng dẫn và chỉ  đạo cụ thể nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp và  hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.

Cục Quản lý đất đai trân trọng cảm ơn Bà đã gửi kiến nghị đến Bộ. Về kiến  nghị này Cục Quản lý đất đai trả lời như sau:

Tại Điều 11 Luật Đất đai đã quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh  vực đất đai trong đó có các hành vi nghiêm cấm đối với người sử dụng đất.Tại  Điều 31 Luật Đất đai đã quy định nghĩa vụ chung của người sử dụng đất. Các  hành vi vi phạm quy định tại Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 04/10/2024 của  Chính phủ quy định xử phạt vi phạm chính trong lĩnh vực đất đai được xây dựng  trên cơ sở các quy định cấm, nghĩa vụ của người sử dụng đất quy định trong Luật  Đất đai và các nghị định quy định chi tiết thi hành Luật.

Khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai quy định về việc xem xét, cấp Giấy chứng  nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với hộ gia đình,  cá nhân sử dụng đất có vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 01 tháng 7 năm 2014  (bao gồm: lấn đất, chiếm đất hoặc sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà  nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất).

Việc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả "Buộc khôi phục lại tình trạng ban  đầu của đất trước khi vi phạm, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai" đối với hành vi sử dụng đất sai mục đích được quy định từ Điều 8 đến  Điều 12 Nghị định 123/2024/NĐ-CP là phù hợp với quy định của Luật Đất đai.